Dýraverndarsamband Íslands

Málþingið um ábyrgt búfjárhald var haldið  á Hótel Sögu ,samkvæmt boðaðri dagskrá hér á heimasíðunni,9. nóvember síðastliðinn. Þar var fámennt en góðmennt,efnið sem þar var flutt leiddi til prýðilegra umræðna,og í einu orði sagt var málþingið ánægjulegt. Þannig endurspeglaði það ýmsa helstu vankanta á meðferð mála sem varða velferð búfjár og bent var á leiðir til að bæta úr ástandinu. Öll erindin voru stutt og hnitmiðuð,byggð á innlendri þekkingu og reynslu með tilvísunum í erlendar upplýsingar.

 Fyrst flutti Ólafur R.Dýrmundsson búvísindamaður ,sem hefur áratuga reynslu að málefnum búfjáreftirlits og velferðar búfjár,yfirlit um eftirlitskerfið í landinu sem er á höndum búfjáreftirlitsmanna sveitarfélaga og héraðsdýralækna.  Sagði hann að ár hvert séu um 200 búfjáreigendur,flestir á bújörðum en einnig í þéttbýli,að fá  misalvarlegar athugasemdir vegna ýmissa brota á aðbúnaðarreglugerðum.  Mætti reikna með að í a.m.k í nokkrum tugum tilvika sé um að ræða alvarleg brot ,og oft endurtekin,á lögum um búfjárhald og jafnvel á dýraverndarlögum. Kærumál fengju ekki nægilega skjóta meðferð og þegar dæmt væri í slíkum málum væru viðurlögin oftast í formi nokkur hundruð þúsund króna sekta. Í einu tilviki hafi sami aðili verið sektaður tvisvar en Ólafur minntist aðeins eins máls á undanförnum 30 árum þar sem búfjáreigandi var sviptur rétti til búfjárhalds.




Sif  Traustadóttir dýralæknir, og fyrrverandi formaður Dýralæknafélags Íslands, sagði galla á löggjöf um dýravernd, kærum væri oft vísað frá og væri eðlilegast að samin yrðu ein allsherjar lög um velferð allra dýra.  Hún vitnaði í nýlega endurskoðaða dýravelferðarlöggjöf á hinum Norðurlöndunum og í Bretlandi um leið og hún greindi frá yfirstandandi endurskoðun dýraverndarlaga sem hófst 2008.  Þá gat hún um veigamiklar stjórnkerfisbreytingar og uppstokkun í endurskoðunarnefndinni. Framvegis myndi  allur þessi málaflokkur færast til Sjávarútvegs-og landbúnaðarráðuneytisins en nú er hann bæði vistaður í því ráðuneyti og í Umhverfisráðuneytinu. Í framhaldinu megi því gera ráð fyrir að Matvælastofnun (Mast) annist þessi mál sem ein af stofnunum SLR.                                                                                                                                                 

Síðan var farið yfir í grasrótina í orðsins fyllstu merkingu þar sem Kristján Oddsson bóndi á Neðri-Hálsi í Kjós fræddi okkur um lífræna ræktun ,einkum lífrænan kúabúskap ,og þær lífrænt vottuðu mjólkurafurðir sem fyrirtækið Biobú býður neytendum.  Kristján greindi fyrst frá því að strangari kröfur væru gerðar til aðbúnaðar og velferðar búfjár á lífrænum en hefðbundnum búum ,samkvæmt alþjóðlegum reglum.  Þannig væru gerðar meiri kröfur um rými og aðbúnað í gripahúsum,meiri útivistar væri krafist,og léti hann sínar kýr njóta útivistar alla daga að vetrinum, þegar veður leyfði.  Að sjálfsögðu gengju þær á sumarbeit og nú á seinni árum væri hann hættur að nota fóðurbæti (korn),byggði fóðrunina að fullu á beit og heyjum,sem sagt  hámarks heimaöflun. Mjólkurnytin væri að vísu nokkuð minni en almennt gerist en heilsufarið væri sérlega gott,kýrnar endast vel og kálfadauði er ekki vandamál á Neðra-Hálsi gagnstætt því sem þekkt er hjá mjög mörgum kúabændum í landinu.  Kristján vék sérstaklega að hollust lífrænt vottaðra mjólkurafurða og ánægjulegra tengsla lífrænna bænda við neytendur. Benti hann m.a. á rannsóknir á eigin mjólk og einnig erlendis þar sem fram kemur meira af  hinni æskilegu omega-3 fitusýru sem tengist grasfóðrun og minna af omega-6 sem sé óhollari og tengist kornfóðrun. Kristján sagði að efla þyrfti lífræna búfjárrækt,markaðurinn væri vaxandi og yrði slík þróun mjög jákvæð fyrir velferð nautgripa og annars búfénaðar.             

  


Nú var komið að viðhorfum neytenda til meðferðar á búfé sem þær Eyrún Ýr Hildardóttir og Klara Helgadóttir háskólanemar gerðu góð skil (sjá erindið í heild undir "Fræðsla" hér á www.dyravernd.is)  Með tilvísunum í erlenda frumkvöðla á sviði dýraverndar og með hliðsjón af viðhorfum meðvitaðra neytenda væri ljóst að margir létu sig varða hvernig búfjárafurðir væru framleiddar.  Þannig sættu framleiðsluhættir hátæknivæddra verksmiðjubúa vaxandi gagnrýni,m.a. vegna þess að þar væru veigamikil grundvallarviðmið dýravelferðar sniðgengin ,en á hinn bóginn sýndu neytendur hug sinn í verki með því að auka eftirspurn eftir lífrænt vottuðum búfjárafurðum þar sem velferðar gripanna væri gætt með ýmsu móti. Þá töldu þær að reikna mætti með betri afurðum ef búfénu liði vel,t.d. vegna minni steitu ,en umfram allt mætti ekki láta siðferðileg gildi víkja fyrir markaðshyggju. Stöðugt væri krafist ódýrari matvæla og því væru það í raun neytendur og þar með allt þjóðfélagið, en ekki aðeins bændur, sem bæru ábyrgð á velferð búfjár Að bera virðingu fyrir dýrunum jafngilti því að bera virðingu fyrir náttúrunni í víðum skilningi.                                                                                                                                

Á meðal umræðuefna undir pallborðsumræðum voru brunavarnir í gripahúsum en Þorsteinn H. Gunnarson fv. bóndi vakti máls á fjósbrunum,m.a. í Eyjafirði fyrir tveimur árum, þar sem um 200 nautgripir fórust.

 
Abstract in English
 
A symposium held in Hotel Saga ,Reykjavík,9 November 2009 addressed the subject "Responsible Livestock Keeping". It followed a symposium a year ago entitled "Responsible Pet Animal Keeping".  Four presentations were given,the first one on the national supervisory and control system relating to animal welfare ,including. livestock inspectors and district veterinarians,the second on the ongoing revision of the Icelandic animal welfare legislation,the third on the welfare of dairy cows on an organic farm and the fourth on the attitude of consumers to the treatment of farmed animals.  Both the presentations and the roundtable discussions which followed highlighted the need to strengthen the official regulatory framework so at to improve the standard of farm animal welfare ,including that of horses in urban areas,and the need for better education and information in schools and in society at large. It was pointed out that ethical issues should not be overshadowed  by business/economy interests and there was a strong critizism of intensive factory farming which did not pay sufficient respest to the wellbeing of the animals .The high animal welfare standards on organic farms were discussed ,for example ,in relation to  growing consumer demand for certified organic products. We were reminded that farmers are under heavy pressure from society to produce cheap food and therefore all citizens ,not only the farmers,should face the fact that the responsiblity for livestock welfare depends on us all.